ทำไมจึงมีพระกิตติคุณสี่เล่ม? มัทธิว มาระโก ลูกา ยอห์น

ทำไมต้องเล่าชีวิตของคนคนเดียวถึงสี่ครั้ง ถ้าสี่เล่มพูดเหมือนกัน จะเก็บไว้สี่เล่มทำไม ถ้าต่างกัน ก็ขัดแย้งกันหรือเปล่า อันที่จริงนี่คือจุดแข็งที่สุดของพระกิตติคุณทั้งสี่ ผู้เขียนสี่คน มุมมองสี่แบบ ผู้อ่านสี่กลุ่ม รวมกันจึงได้พระเยซูทั้งองค์

สี่เล่ม สี่กลุ่มผู้อ่าน

มัทธิวเขียนให้ชาวยิว เปิดด้วยลำดับพงศ์พันธุ์และย้ำครั้งแล้วครั้งเล่าว่า “ทั้งนี้เพื่อให้สำเร็จตามคำของผู้เผยพระวจนะ” เพราะผู้อ่านของเขาอยากรู้ว่าท่านผู้นี้คือพระเมสสิยาห์หรือไม่ มาระโกเขียนให้ชาวโรมัน สั้นที่สุด เร็วที่สุด ใช้คำว่า “ทันใดนั้น” กว่าสี่สิบครั้ง เน้นการกระทำมากกว่าคำสอน ลูกาเขียนให้ชาวกรีก เป็นแพทย์ สำนวนประณีตที่สุด ใส่ใจผู้หญิง คนจน และคนต่างชาติเป็นพิเศษ ยอห์นเขียนให้ทุกคน ไม่มีลำดับพงศ์พันธุ์ เริ่มตรงที่ “ในปฐมกาลพระวาทะทรงดำรงอยู่”

ทำไมสามเล่มแรกจึงคล้ายกันมาก

มัทธิว มาระโก และลูกา เรียกว่า พระกิตติคุณสหทรรศน์ (Synoptic แปลว่า “มองด้วยตาเดียวกัน”) เพราะเนื้อหาและลำดับซ้อนทับกันมาก หลายตอนเกือบเหมือนกันคำต่อคำ ส่วนยอห์นมีเนื้อหาที่อีกสามเล่มไม่มีถึงกว่าเก้าสิบเปอร์เซ็นต์

ต่างกัน ไม่ได้แปลว่าขัดแย้ง

ทั้งสี่มักต่างกันในรายละเอียด เช่น เช้าวันคืนพระชนม์มีผู้หญิงมาที่อุโมงค์กี่คน ทูตสวรรค์องค์เดียวหรือสององค์ นั่นคือลักษณะของคำพยานที่แท้จริง ถ้อยแถลงสี่ฉบับที่เหมือนกันเป๊ะต่างหากที่น่าสงสัย เพราะแสดงว่าตกลงกันไว้ก่อน สิ่งที่แต่ละคนจำได้ต่างกัน แต่แกนกลางไม่ต่าง พระองค์สิ้นพระชนม์ ถูกฝัง และวันที่สามทรงเป็นขึ้น

มีอีกหลายสิ่งที่พระเยซูได้ทรงกระทำ ถ้าจะเขียนไว้ให้หมดทุกสิ่ง ข้าพเจ้าคาดว่าแม้ทั้งโลกก็น่าจะไม่พอไว้หนังสือที่จะเขียนนั้นยอห์น 21:25

ทำไมยอห์นจึงต่างมาก

ยอห์นเขียนทีหลังสุด เมื่ออีกสามเล่มแพร่หลายแล้ว แทนที่จะเล่าซ้ำ เขาเติมสิ่งที่ขาด งานสมรสที่คานา การสนทนายามค่ำกับนิโคเดมัส หญิงชาวสะมาเรียที่บ่อน้ำ ลาซารัส และคำว่า “เราเป็น” เจ็ดครั้ง เขายังบอกจุดประสงค์ตรง ๆ ด้วย ว่า “เพื่อท่านทั้งหลายจะได้เชื่อว่าพระเยซูทรงเป็นพระคริสต์ พระบุตรของพระเจ้า และเมื่อเชื่อแล้วท่านจะมีชีวิตโดยพระนามของพระองค์”

ควรอ่านอย่างไร

ไม่ต้องอ่านทั้งสี่พร้อมกัน ครั้งแรกให้เลือกยอห์น เพราะตอบคำถาม “พระเยซูคือใคร” ตรงที่สุด อยากรู้ว่าเหตุการณ์ดำเนินเร็วแค่ไหน อ่านมาระโก ใช้เวลาชั่วโมงสองชั่วโมง อยากได้รายละเอียดและความอบอุ่นแบบมนุษย์ อ่านลูกา อยากเห็นว่าพระองค์ทำให้พันธสัญญาเดิมสำเร็จอย่างไร อ่านมัทธิว

อ่านเทียบกันทั้งสี่

สิ่งที่คุ้มค่าที่สุดคือวางบันทึกสี่ฉบับของเหตุการณ์เดียวกันไว้ข้างกัน การเลี้ยงคนห้าพันเป็นการอัศจรรย์เดียวที่ทั้งสี่เล่มบันทึก และทั้งสี่เล่มเล่าสัปดาห์สุดท้ายอย่างละเอียดผิดปกติ แต่สังเกตคนละอย่าง อ่านเทียบกันสักครั้งแล้วคุณจะเลิกเห็นเป็นสี่ฉบับ และเริ่มเห็นเป็นสี่มุม

เปิดยอห์น บทที่ 1 ในแอป BiblePro แล้วใช้การเทียบฉบับแปลวางตอนต่าง ๆ เรียงกัน หรือถามการค้นหาด้วย AI ว่าการเลี้ยงคนห้าพันอยู่เล่มใดบ้าง มันจะรวบรวมทั้งสี่แห่งมาให้ และขอให้คุณได้พบคริสตจักรใกล้บ้าน