約翰福音 19 · 逐字對照

1Τότε那时、然后G5119οὖν于是、然后G3767ἔλαβεν领受、接受、拿取G2983ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424καὶ并且、然后、和G2532ἐμαστίγωσεν以鞭打处罚、管教G3146

Τότε οὖν ἔλαβεν ὁ Πιλᾶτος τὸν Ἰησοῦν καὶ ἐμαστίγωσεν.

2καὶ并且、然后、和G2532οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588στρατιῶται士兵G4757πλέξαντες扭在一起、编织G4120στέφανον王冠G4735ἐξ后接所有格，意思是「出于...、离开」G1537ἀκανθῶν荆棘G173ἐπέθηκαν放置、按(手)G2007αὐτοῦ他G846τῇ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588κεφαλῇ头、元首G2776καὶ并且、然后、和G2532ἱμάτιον衣服、外套、外袍G2440πορφυροῦν紫色的G4210περιέβαλον穿上G4016αὐτὸν他G846

καὶ οἱ στρατιῶται πλέξαντες στέφανον ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθηκαν αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ καὶ ἱμάτιον πορφυροῦν περιέβαλον αὐτὸν

3καὶ并且、然后、和G2532ἤρχοντο来、去G2064πρὸς后接直接受格时意思是「去...」G4314αὐτὸν他G846καὶ并且、然后、和G2532ἔλεγον说G3004Χαῖρε欢喜、高兴、祝福、问安语G5463ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588βασιλεὺς国王、君王G935τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453καὶ并且、然后、和G2532ἐδίδοσαν给、允许、使...发生G1325αὐτῷ他G846ῥαπίσματα一掌、一击G4475

καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν καὶ ἔλεγον, Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· καὶ ἐδίδοσαν αὐτῷ ῥαπίσματα.

4Καὶ并且、然后、和G2532ἐξῆλθεν出来、出去G1831πάλιν又、再、另一方面G3825ἔξω出去、外面、离开G1854ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091καὶ并且、然后、和G2532λέγει说G3004αὐτοῖς他G846Ἴδε看哪！注意！G2396ἄγω领导、带去、去G71ὑμῖν你G4771αὐτὸν他G846ἔξω出去、外面、离开G1854ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443γνῶτε知道、认识G1097ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754οὐδεμίαν没有一个、一点也不、无一人G3762αἰτίαν关系、原因、控告、罪证G156εὑρίσκω发现、得到、找到、遇见G2147ἐν后接间接受格，意思是「在...之内、藉着」G1722αὐτῷ他G846

Καὶ ἐξῆλθεν πάλιν ἔξω ὁ Πιλᾶτος καὶ λέγει αὐτοῖς Ἴδε ἄγω ὑμῖν αὐτὸν ἔξω, ἵνα γνῶτε ὅτι οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ.

5ἐξῆλθεν出来、出去G1831οὖν于是、然后G3767+G0ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588+G0ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588+G0Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424ἔξω出去、外面、离开G1854φορῶν穿G5409τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἀκάνθινον荆棘的、刺的G174στέφανον王冠G4735καὶ并且、然后、和G2532τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πορφυροῦν紫色的G4210ἱμάτιον衣服、外套、外袍G2440καὶ并且、然后、和G2532λέγει说G3004αὐτοῖς他G846ἰδοὺ看哪！听哪！G2400ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἄνθρωπος人、人类G444

ἐξῆλθεν οὖν ὁ Ἰησοῦς ἔξω, φορῶν τὸν ἀκάνθινον στέφανον καὶ τὸ πορφυροῦν ἱμάτιον. καὶ λέγει αὐτοῖς ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος

6ὅτε当...的时候G3753οὖν于是、然后G3767εἶδον看见G3708αὐτὸν他G846οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἀρχιερεῖς大祭司、祭司长G749καὶ并且、然后、和G2532οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ὑπηρέται官员、仆人、助手G5257ἐκραύγασαν喊叫G2905λέγοντες说G3004Σταύρωσον钉十字架G4717σταύρωσον钉十字架G4717λέγει说G3004αὐτοῖς他G846ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091Λάβετε领受、接受、拿取G2983αὐτὸν他G846ὑμεῖς你G4771καὶ并且、然后、和G2532σταυρώσατε钉十字架G4717ἐγὼ我G1473γὰρ因为、然后、的确是G1063οὐχ不G3756εὑρίσκω发现、得到、找到、遇见G2147ἐν后接间接受格，意思是「在...之内、藉着」G1722αὐτῷ他G846αἰτίαν关系、原因、控告、罪证G156

ὅτε οὖν εἶδον αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ὑπηρέται ἐκραύγασαν λέγοντες Σταύρωσον σταύρωσον. λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς καὶ σταυρώσατε· ἐγὼ γὰρ οὐχ εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν.

7ἀπεκρίθησαν回答、继续说G611αὐτῷ他G846οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαῖοι犹太人的G2453Ἡμεῖς我G1473νόμον律法、法律、定则G3551ἔχομεν有G2192καὶ并且、然后、和G2532κατὰ后接直接受格时意思是「依据、正如、遍及」G2596τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588νόμον律法、法律、定则G3551ὀφείλει应该、欠(债)G3784ἀποθανεῖν死、面对死亡G599ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754υἱὸν儿子、子孙、子民G5207θεοῦ上帝G2316ἑαυτὸν自己G1438ἐποίησεν做、使、留下G4160

ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Ἡμεῖς νόμον ἔχομεν καὶ κατὰ τὸν νόμον ὀφείλει ἀποθανεῖν, ὅτι υἱὸν θεοῦ ἑαυτὸν ἐποίησεν.

8Ὅτε当...的时候G3753οὖν于是、然后G3767ἤκουσεν听见G191ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091τοῦτον这个G3778τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588λόγον道、话语G3056μᾶλλον更加G3123ἐφοβήθη害怕、惊吓、敬畏G5399

Ὅτε οὖν ἤκουσεν ὁ Πιλᾶτος τοῦτον τὸν λόγον, μᾶλλον ἐφοβήθη,

9καὶ并且、然后、和G2532εἰσῆλθεν进入G1525εἰς后接直接受格，意思是「成为、进入...之内、到、为了」G1519τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πραιτώριον总部、官邸G4232πάλιν又、再、另一方面G3825καὶ并且、然后、和G2532λέγει说G3004τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦ专有名词，人名：耶稣G2424Πόθεν从何处、哪里、如何、为何G4159εἶ是、有G1510σύ你G4771ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588δὲ然后、但是、而G1161Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424ἀπόκρισιν回答G612οὐκ不G3756ἔδωκεν给、允许、使...发生G1325αὐτῷ他G846

καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν καὶ λέγει τῷ Ἰησοῦ, Πόθεν εἶ σύ; ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπόκρισιν οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ.

10λέγει说G3004οὖν于是、然后G3767αὐτῷ他G846ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091Ἐμοὶ我的G1473οὐ不G3756λαλεῖς说、宣扬G2980οὐκ不G3756οἶδας知道、了解、认识G3608ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754ἐξουσίαν权柄、能力G1849ἔχω有G2192ἀπολῦσαί送走、释放G630σε你G4771καὶ并且、然后、和G2532ἐξουσίαν权柄、能力G1849ἔχω有G2192σταυρῶσαί钉十字架G4717σε你G4771

λέγει οὖν αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος Ἐμοὶ οὐ λαλεῖς οὐκ οἶδας ὅτι ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαί σε καὶ ἐξουσίαν ἔχω σταυρῶσαί σε;

11ἀπεκρίθη回答、继续说G611+G0αὐτῷ他G846+G0αὐτῷ他G846+G0Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424Οὐκ不G3756εἶχες有G2192ἐξουσίαν权柄、能力G1849κατ᾽后接所有格时意思是「敌对、藉着」G2596ἐμοῦ我G1473οὐδεμίαν没有一个、一点也不、无一人G3762εἰ是否、假若、既然G1487μὴ否定副词G3361ἦν是、有G1510δεδομένον给、允许、使...发生G1325σοι你G4771ἄνωθεν从上面、再一次G509διὰ后接直接受格时意思是「因为、为了」G1223τοῦτο这个G3778ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588παραδούς传承、交给、出卖、放弃G3860μέ我G1473σοι你G4771μείζονα大的G3173ἁμαρτίαν罪恶G266ἔχει有G2192

ἀπεκρίθη αὐτῷ Ἰησοῦς Οὐκ εἶχες ἐξουσίαν κατ᾽ ἐμοῦ οὐδεμίαν εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.

12ἐκ后接所有格，意思是「出于...、离开」G1537τούτου这G3778ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091ἐζήτει想要、尝试、寻找G2212ἀπολῦσαι送走、释放G630αὐτόν他G846οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588δὲ然后、但是、而G1161Ἰουδαῖοι犹太人的G2453ἐκραύγασαν喊叫G2905λέγοντες说G3004Ἐὰν若、甚至若G1437τοῦτον这个G3778ἀπολύσῃς送走、释放G630οὐκ不G3756εἶ是、有G1510φίλος友善的、朋友的G5384τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Καίσαρος凯撒、罗马君王G2541πᾶς所有的、每一个G3956ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588βασιλέα国王、君王G935ἑαυτὸν自己G1438ποιῶν做、使、留下G4160ἀντιλέγει反驳、说话反对G483τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Καίσαρι凯撒、罗马君王G2541

ἐκ τούτου ὁ Πιλᾶτος ἐζήτει ἀπολῦσαι αὐτόν· οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ἐκραύγασαν λέγοντες Ἐὰν τοῦτον ἀπολύσῃς οὐκ εἶ φίλος τοῦ Καίσαρος πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν ποιῶν ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι.

13Ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588οὖν于是、然后G3767Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091ἀκούσας听见G191τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588λόγων道、话语G3056τούτων这个G3778ἤγαγεν领导、带去、去G71ἔξω出去、外面、离开G1854τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424καὶ并且、然后、和G2532ἐκάθισεν坐下G2523ἐπὶ后接所有格时意思是「在...之上」G1909βήματος王座、审判的座位、一步的长度G968εἰς后接直接受格，意思是「成为、进入...之内、到、为了」G1519τόπον地方G5117λεγόμενον说、称为G3004Λιθόστρωτον铺石子路G3038Ἑβραϊστὶ以希伯来话或亚兰话G1447δὲ然后、但是、而G1161Γαββαθα专有名词，地名：厄巴大G1042

Ὁ οὖν Πιλᾶτος ἀκούσας τῶν λόγων τούτων ἤγαγεν ἔξω τὸν Ἰησοῦν καὶ ἐκάθισεν ἐπὶ βήματος εἰς τόπον λεγόμενον Λιθόστρωτον, Ἑβραϊστὶ δὲ Γαββαθα.

14ἦν是、有G1510δὲ然后、但是、而G1161παρασκευὴ预备日(在圣日之前)G3904τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πάσχα逾越节、逾越节晚餐、逾越节羊羔G3957ὥρα时刻、小时、短暂片时G5610ἦν是、有G1510ὡς在...之后、正当、约有、如同G5613ἕκτη第六的G1623καὶ并且、然后、和G2532λέγει说G3004τοῖς视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίοις犹太人的G2453Ἴδε看哪！注意！G2396ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588βασιλεὺς国王、君王G935ὑμῶν你G4771

ἦν δὲ παρασκευὴ τοῦ πάσχα, ὥρα ἦν ὡς ἕκτη. καὶ λέγει τοῖς Ἰουδαίοις Ἴδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν.

15ἐκραύγασαν喊叫G2905οὖν于是、然后G3767ἐκεῖνοι那个G1565Ἆρον提高、提起、移走G142ἆρον提高、提起、移走G142σταύρωσον钉十字架G4717αὐτόν他G846λέγει说G3004αὐτοῖς他G846ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091Τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588βασιλέα国王、君王G935ὑμῶν你G4771σταυρώσω钉十字架G4717ἀπεκρίθησαν回答、继续说G611οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἀρχιερεῖς大祭司、祭司长G749Οὐκ不G3756ἔχομεν有G2192βασιλέα国王、君王G935εἰ是否、假若、既然G1487μὴ否定副词G3361Καίσαρα凯撒、罗马君王G2541

ἐκραύγασαν οὖν ἐκεῖνοι, Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν. λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος Τὸν βασιλέα ὑμῶν σταυρώσω; ἀπεκρίθησαν οἱ ἀρχιερεῖς Οὐκ ἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα.

16τότε那时、然后G5119οὖν于是、然后G3767παρέδωκεν传承、交给、出卖、放弃G3860αὐτὸν他G846αὐτοῖς他G846ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443σταυρωθῇ钉十字架G4717Παρέλαβον带着、接受、带走G3880οὖν于是、然后G3767τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424

τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς ἵνα σταυρωθῇ. Παρέλαβον οὖν τὸν Ἰησοῦν,

17καὶ并且、然后、和G2532βαστάζων拿起、带走、承受G941+G0αὑτῷ他自己的G848+G0ἑαυτῷ自己G1438+G0τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σταυρὸν十字架G4716ἐξῆλθεν出来、出去G1831εἰς后接直接受格，意思是「进入...之内、成为、到、为了」G1519τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588λεγόμενον说、称为G3004Κρανίου骷髅G2898Τόπον地方G5117ὃ带出关系子句修饰先行词G3739λέγεται说、称为G3004Ἑβραϊστὶ以希伯来话或亚兰话讲G1447Γολγοθα专有名词，地名：各各他G1115

καὶ βαστάζων ἑαυτῷ τὸν σταυρὸν ἐξῆλθεν εἰς τὸν λεγόμενον Κρανίου Τόπον, ὃ λέγεται Ἑβραϊστὶ Γολγοθα,

18ὅπου那里、何处G3699αὐτὸν他G846ἐσταύρωσαν钉十字架G4717καὶ并且、然后、和G2532μετ᾽后接所有格时意思是「与....一起」、藉着、带着G3326αὐτοῦ他G846ἄλλους另一个、其他的G243δύο二G1417ἐντεῦθεν从这里、在这边G1782καὶ并且、然后、和G2532ἐντεῦθεν从这里、在这边G1782μέσον中间的G3319δὲ然后、但是、而G1161τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424

ὅπου αὐτὸν ἐσταύρωσαν, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ἄλλους δύο ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν, μέσον δὲ τὸν Ἰησοῦν.

19ἔγραψεν写信、写G1125δὲ然后、但是、而G1161καὶ甚至、也、并且、然后、和G2532τίτλον名号(指明被定十字架原因)G5102ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091καὶ并且、然后、和G2532ἔθηκεν设立、 安放、放弃G5087ἐπὶ后接所有格时意思是「在...之上」G1909τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σταυροῦ十字架G4716ἦν是、有G1510δὲ然后、但是、而G1161γεγραμμένον写信、写G1125Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ναζωραῖος专有名词，族名：拿撒勒人G3480ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588βασιλεὺς国王、君王G935τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453

ἔγραψεν δὲ καὶ τίτλον ὁ Πιλᾶτος καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ἦν δὲ γεγραμμένον, Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων.

20τοῦτον这个G3778οὖν于是、然后G3767τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588τίτλον名号(指明被定十字架原因)G5102πολλοὶ许多、大的G4183ἀνέγνωσαν念、朗诵G314τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754ἐγγὺς后接所有格，意思为「靠近」G1451ἦν是、有G1510ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588τόπος地方G5117τῆς视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πόλεως城市G4172ὅπου那里、何处G3699ἐσταυρώθη钉十字架G4717ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424καὶ并且、然后、和G2532ἦν是、有G1510γεγραμμένον写信、写G1125Ἑβραϊστί以希伯来话或亚兰话讲G1447Ῥωμαϊστί以拉丁文G4515Ἑλληνιστί以希腊文G1676

τοῦτον οὖν τὸν τίτλον πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς καὶ ἦν γεγραμμένον Ἑβραϊστί, Ῥωμαϊστί, Ἑλληνιστί.

21ἔλεγον说G3004οὖν于是、然后G3767τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλάτῳ专有名词，人名：彼拉多G4091οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἀρχιερεῖς大祭司、祭司长G749τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453Μὴ否定副词G3361γράφε写信、写G1125Ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588βασιλεὺς国王、君王G935τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453ἀλλ᾽而是、相反地G235ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754ἐκεῖνος那个G1565εἶπεν说G3004βασιλεύς国王、君王G935+G0τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453εἰμί是、有G1510+G0εἰμι是、有G1510τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453+G0

ἔλεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων, Μὴ γράφε, Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, ἀλλ᾽ ὅτι ἐκεῖνος εἶπεν, βασιλεύς εἰμι τῶν Ἰουδαίων.

22ἀπεκρίθη回答、继续说G611ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091Ὃ带出关系子句修饰先行词G3739γέγραφα写信、写G1125γέγραφα写信、写G1125

ἀπεκρίθη ὁ Πιλᾶτος Ὃ γέγραφα, γέγραφα.

23Οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588οὖν于是、然后G3767στρατιῶται士兵G4757ὅτε当...的时候G3753ἐσταύρωσαν钉十字架G4717τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424ἔλαβον领受、接受、拿取G2983τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἱμάτια衣服、外套、外袍G2440αὐτοῦ他G846καὶ并且、然后、和G2532ἐποίησαν做、使、留下G4160τέσσαρα四G5064μέρη部分、地区G3313ἑκάστῳ每一个G1538στρατιώτῃ士兵G4757μέρος部分、地区G3313καὶ并且、然后、和G2532τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588χιτῶνα内衣、穿在外套下的 衣服G5509ἦν是、有G1510δὲ然后、但是、而G1161ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588χιτὼν内衣、穿在外套下的 衣服G5509ἄραφος无接缝处G729ἐκ后接所有格，意思是「出于...、离开」G1537τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἄνωθεν从上面、再一次G509ὑφαντὸς被织成的G5307δι᾽后接所有格，意思是「经过」G1223ὅλου全部的G3650

Οἱ οὖν στρατιῶται, ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος καὶ τὸν χιτῶνα. ἦν δὲ ὁ χιτὼν ἄραφος ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι᾽ ὅλου.

24εἶπαν说G3004οὖν于是、然后G3767πρὸς后接直接受格时意思是「对着、到」，表达移动或面对的方向G4314ἀλλήλους彼此G240Μὴ否定副词G3361σχίσωμεν撕裂、分开G4977αὐτόν他G846ἀλλὰ而是、相反地G235λάχωμεν得到(并非靠自己)、抽签G2975περὶ后接所有格时意思是「关于、为了、因为」G4012αὐτοῦ他G846τίνος谁、什么、为什么G5101ἔσται是、在、有G1510ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588γραφὴ圣经、经文G1124πληρωθῇ实现、使完全G4137+G0+G0ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588λέγουσα说G3004+G0Διεμερίσαντο分配、分散、分开G1266τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἱμάτιά衣服、外套、外袍G2440μου我G1473ἑαυτοῖς自己G1438καὶ并且、然后、和G2532ἐπὶ后接直接受格时意思是「对、向、在....、到、在...上」G1909τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἱματισμόν衣服G2441μου我G1473ἔβαλον放置、丢掷、倾倒、给、带来G906κλῆρον(分发的)一份、签G2819Οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μὲν不必翻译，表示对比G3303οὖν于是、然后G3767στρατιῶται士兵G4757ταῦτα这个G3778ἐποίησαν做、使、留下G4160

εἶπαν οὖν πρὸς ἀλλήλους Μὴ σχίσωμεν αὐτόν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ τίνος ἔσται· ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ ἡ λέγουσα, Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον. Οἱ μὲν οὖν στρατιῶται ταῦτα ἐποίησαν.

25+G0ἱστήκεισαν站立、设立G2476+G0εἱστήκεισαν站立、设立G2476+G0δὲ然后、但是、而G1161παρὰ后接间接受格时意思是「在...旁边、和...一起」，表达紧密的关联G3844τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σταυρῷ十字架G4716τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦ专有名词，人名：耶稣G2424ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μήτηρ母亲G3384αὐτοῦ他G846καὶ并且、然后、和G2532ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἀδελφὴ姊妹G79τῆς视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μητρὸς母亲G3384αὐτοῦ他G846Μαρία专有名词，人名：马利亚G3137ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Κλωπᾶ专有名词，人名：革罗罢G2832καὶ并且、然后、和G2532Μαρία专有名词，人名：马利亚G3137ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Μαγδαληνή专有名词，族群名：抹大拉的妇女G3094

εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή.

26Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424οὖν于是、然后G3767ἰδὼν看见G3708τὴν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μητέρα母亲G3384καὶ并且、然后、和G2532τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μαθητὴν学生、门徒G3101παρεστῶτα预备、呈现、交...出去、站在一旁、站在一起G3936ὃν带出关系子句修饰先行词G3739ἠγάπα爱G25λέγει说G3004τῇ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μητρί母亲G3384Γύναι妻子、女人G1135ἴδε看哪！注意！G2396ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588υἱός儿子、子孙、子民G5207σου你G4771

Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν μητέρα καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ μητρί, Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου.

27εἶτα然后、再者、并且G1534λέγει说G3004τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μαθητῇ学生、门徒G3101Ἴδε看哪！注意！G2396ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μήτηρ母亲G3384σου你G4771καὶ并且、然后、和G2532ἀπ᾽后接所有格，意思是「从」G575ἐκείνης那个G1565τῆς视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ὥρας时刻、小时、短暂片时G5610ἔλαβεν领受、接受、拿取G2983ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μαθητὴς学生、门徒G3101αὐτὴν他G846εἰς后接直接受格，意思是「成为、进入...之内、到、为了」G1519τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἴδια自己的G2398

εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ, Ἴδε ἡ μήτηρ σου. καὶ ἀπ᾽ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν ὁ μαθητὴς αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια.

28Μετὰ后接直接受格时意思是「在...之后」G3326τοῦτο这个G3778εἰδὼς知道、了解、察知G3608ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754ἤδη已经、现在G2235πάντα所有的、每一个G3956τετέλεσται结束、实现、完成G5055ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443τελειωθῇ完成、结束、实现G5048ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588γραφή圣经、经文G1124λέγει说G3004Διψῶ口渴、渴望G1372

Μετὰ τοῦτο εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἤδη πάντα τετέλεσται, ἵνα τελειωθῇ ἡ γραφή, λέγει, Διψῶ.

29σκεῦος财产G4632ἔκειτο放置、存在G2749ὄξους酸酒、醋G3690μεστόν充满的G3324σπόγγον海绵G4699οὖν于是、然后G3767μεστὸν充满的G3324τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ὄξους酸酒、醋G3690ὑσσώπῳ牛膝草G5301περιθέντες穿上、放置在周围G4060προσήνεγκαν带给某人、呈献G4374αὐτοῦ他G846τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588στόματι嘴、口G4750

σκεῦος ἔκειτο ὄξους μεστόν· σπόγγον οὖν μεστὸν τοῦ ὄξους ὑσσώπῳ περιθέντες προσήνεγκαν αὐτοῦ τῷ στόματι.

30ὅτε当...的时候G3753οὖν于是、然后G3767ἔλαβεν领受、接受、拿取G2983τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ὄξος酸酒、醋G3690ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦς专有名词，人名：耶稣G2424εἶπεν说G3004Τετέλεσται结束、实现、完成G5055καὶ并且、然后、和G2532κλίνας放、躺G2827τὴν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588κεφαλὴν头、元首G2776παρέδωκεν传承、交给、出卖、放弃G3860τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πνεῦμα内在生命、意志状态、气息、风、灵、圣灵G4151

ὅτε οὖν ἔλαβεν τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Τετέλεσται, καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκεν τὸ πνεῦμα.

31Οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588οὖν于是、然后G3767Ἰουδαῖοι犹太人的G2453ἐπεὶ既然、因为、否则G1893παρασκευὴ预备日(在圣日之前)G3904ἦν是、有G1510ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443μὴ否定副词G3361μείνῃ留下、住G3306ἐπὶ后接所有格时意思是「在...之上」G1909τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σταυροῦ十字架G4716τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σώματα身体、肉体、尸体G4983ἐν后接间接受格，意思是「在...之内、藉着」G1722τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σαββάτῳ安息日G4521ἦν是、有G1510γὰρ因为、然后、的确是G1063μεγάλη大的G3173ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἡμέρα一天、日子G2250ἐκείνου那个G1565τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σαββάτου安息日G4521ἠρώτησαν问、要求、请G2065τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτον专有名词，人名：彼拉多G4091ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443κατεαγῶσιν打断、打破G2608αὐτῶν他G846τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σκέλη腿、脚(大腿到脚趾)G4628καὶ并且、然后、和G2532ἀρθῶσιν提高、提起、移走G142

Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ἐπεὶ παρασκευὴ ἦν, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ, ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνου τοῦ σαββάτου, ἠρώτησαν τὸν Πιλᾶτον ἵνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη καὶ ἀρθῶσιν.

32ἦλθον来、去G2064οὖν于是、然后G3767οἱ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588στρατιῶται士兵G4757καὶ并且、然后、和G2532τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μὲν不必翻译，表示对比G3303πρώτου第一的、最重要的、以前的G4413κατέαξαν打断、打破G2608τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σκέλη腿、脚(大腿到脚趾)G4628καὶ并且、然后、和G2532τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἄλλου另一个、其他的G243τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588συσταυρωθέντος一起被钉十字架G4957αὐτῷ他G846

ἦλθον οὖν οἱ στρατιῶται καὶ τοῦ μὲν πρώτου κατέαξαν τὰ σκέλη καὶ τοῦ ἄλλου τοῦ συσταυρωθέντος αὐτῷ·

33ἐπὶ后接直接受格时意思是「在...之上、关于」G1909δὲ然后、但是、而G1161τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424ἐλθόντες来、去G2064ὡς在...之后、正当、约有、如同G5613εἶδον看见G3708ἤδη已经、现在G2235αὐτὸν他G846τεθνηκότα死亡G2348οὐ不G3756κατέαξαν打断、打破G2608αὐτοῦ他G846τὰ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σκέλη腿、脚(大腿到脚趾)G4628

ἐπὶ δὲ τὸν Ἰησοῦν ἐλθόντες ὡς εἶδον ἤδη αὐτὸν τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη,

34ἀλλ᾽而是、相反地G235εἷς一个的G1520τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588στρατιωτῶν士兵G4757λόγχῃ矛G3057αὐτοῦ他G846τὴν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πλευρὰν身体侧面、肋骨G4125ἔνυξεν刺入G3572καὶ并且、然后、和G2532ἐξῆλθεν出来、出去G1831εὐθὺς马上G2117αἷμα血G129καὶ并且、然后、和G2532ὕδωρ水G5204

ἀλλ᾽ εἷς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ αὐτοῦ τὴν πλευρὰν ἔνυξεν, καὶ ἐξῆλθεν εὐθὺς αἷμα καὶ ὕδωρ.

35καὶ并且、然后、和G2532ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἑωρακὼς看见G3708μεμαρτύρηκεν作证、见证G3140καὶ并且、然后、和G2532ἀληθινὴ真实的、真理的G228αὐτοῦ他G846ἐστιν是、有G1510ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μαρτυρία见证、证据G3141καὶ并且、然后、和G2532ἐκεῖνος那个G1565οἶδεν知道、了解、察知G3608ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754ἀληθῆ真实的、诚实的G227λέγει说G3004ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443καὶ甚至、也、并且、然后、和G2532ὑμεῖς你G4771+G0πιστεύητε相信、有信心、信托G4100+G0πιστεύσητε相信、有信心、信托G4100+G0

καὶ ὁ ἑωρακὼς μεμαρτύρηκεν, καὶ ἀληθινὴ αὐτοῦ ἐστιν ἡ μαρτυρία, καὶ ἐκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα καὶ ὑμεῖς πιστεύσητε.

36ἐγένετο成为、发生、来G1096γὰρ因为、然后、的确是G1063ταῦτα这个G3778ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443ἡ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588γραφὴ圣经、经文G1124πληρωθῇ实现、使完全G4137Ὀστοῦν骨头G3747οὐ不G3756συντριβήσεται压碎、击碎G4937αὐτοῦ他G846

ἐγένετο γὰρ ταῦτα ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ, Ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται αὐτοῦ.

37καὶ并且、然后、和G2532πάλιν又、再、另一方面G3825ἑτέρα另外的G2087γραφὴ圣经、经文G1124λέγει说G3004Ὄψονται看见、察知，被动时意思是「出现」G3708εἰς后接直接受格，意思是「成为、进入...之内、到、为了」G1519ὃν带出关系子句修饰先行词G3739ἐξεκέντησαν刺( 以长矛)G1574

καὶ πάλιν ἑτέρα γραφὴ λέγει, Ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν.

38Μετὰ后接直接受格时意思是「在...之后」G3326δὲ然后、但是、而G1161ταῦτα这个G3778ἠρώτησεν要求、问、请G2065τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτον专有名词，人名：彼拉多G4091Ἰωσὴφ专有名词，人名：约瑟G2501+G0+G0ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588+G0ἀπὸ后接所有格，意思是「从」G575Ἁριμαθαίας专有名词，地名：亚利马太G707ὢν是、在、有G1510μαθητὴς学生、门徒G3101+G0τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588+G0τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588+G0Ἰησοῦ专有名词，人名：耶稣G2424κεκρυμμένος隐藏、保密G2928δὲ然后、但是、而G1161διὰ后接直接格时意思是「因为、为了」G1223τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588φόβον害怕、敬畏G5401τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453ἵνα使得、为了、带出说明的子句不必翻译G2443ἄρῃ移走、提高、提起G142τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σῶμα身体、肉体、尸体G4983τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦ专有名词，人名：耶稣G2424καὶ并且、然后、和G2532ἐπέτρεψεν允许G2010ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Πιλᾶτος专有名词，人名：彼拉多G4091ἦλθεν来、去G2064οὖν于是、然后G3767καὶ并且、然后、和G2532ἦρεν提高、提起、移走G142τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σῶμα身体、肉体、尸体G4983αὐτοῦ他G846

Μετὰ δὲ ταῦτα ἠρώτησεν τὸν Πιλᾶτον Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἁριμαθαίας ὢν μαθητὴς τοῦ Ἰησοῦ κεκρυμμένος δὲ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα ἄρῃ τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ· καὶ ἐπέτρεψεν ὁ Πιλᾶτος ἦλθεν οὖν καὶ ἦρεν τὸ σῶμα αὐτοῦ.

39ἦλθεν来、去G2064δὲ然后、但是、而G1161καὶ甚至、也、并且、然后、和G2532Νικόδημος专有名词，人名：尼哥底母G3530ὁ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἐλθὼν来、去G2064πρὸς后接直接受格时意思是「对着、到」，表达移动或面对的方向G4314αὐτὸν他G846νυκτὸς夜晚G3571τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588πρῶτον以前的、第一的、最重要的G4413φέρων带来G5342+G0ἕλιγμα混合物G3395+G0μίγμα混合物G3395+G0σμύρνης没药G4666καὶ并且、然后、和G2532ἀλόης芦荟、沉香G250ὡς约有、在...之后、正当、如同G5613λίτρας重量单位，约327公克G3046ἑκατόν一百G1540

ἦλθεν δὲ καὶ Νικόδημος ὁ ἐλθὼν πρὸς αὐτὸν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης ὡς λίτρας ἑκατόν.

40ἔλαβον领受、接受、拿取G2983οὖν于是、然后G3767τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588σῶμα身体、肉体、尸体G4983τοῦ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦ专有名词，人名：耶稣G2424καὶ并且、然后、和G2532ἔδησαν捆绑、禁止G1210αὐτὸ他G846ὀθονίοις细麻布G3608μετὰ后接所有格时意思是「与....一起」、藉着、带着G3326τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588ἀρωμάτων香料或香油膏G759καθὼς正如、照着G2531ἔθος习俗、传统G1485ἐστὶν是、有G1510τοῖς视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίοις犹太人的G2453ἐνταφιάζειν预备安葬G1779

ἔλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἔδησαν αὐτὸ ὀθονίοις μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶν τοῖς Ἰουδαίοις ἐνταφιάζειν.

41ἦν是、有G1510δὲ然后、但是、而G1161ἐν后接间接受格，意思是「在...之内、藉着」G1722τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588τόπῳ地方G5117ὅπου那里、何处G3699ἐσταυρώθη钉十字架G4717κῆπος花园G2779καὶ并且、然后、和G2532ἐν后接间接受格，意思是「在...之内、藉着」G1722τῷ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588κήπῳ花园G2779μνημεῖον坟墓、纪念碑G3419καινὸν新的G2537ἐν后接间接受格，意思是「在...之内、藉着」G1722ᾧ带出关系子句修饰先行词G3739οὐδέπω尚未G3764οὐδεὶς没有一个、一点也不、无一人G3762ἦν是、有G1510τεθειμένος设立、 安放、放弃G5087

ἦν δὲ ἐν τῷ τόπῳ ὅπου ἐσταυρώθη κῆπος καὶ ἐν τῷ κήπῳ μνημεῖον καινὸν ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἦν τεθειμένος

42ἐκεῖ那里G1563οὖν于是、然后G3767διὰ后接直接受格时意思是「因为、为了」G1223τὴν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588παρασκευὴν预备日(在圣日之前)G3904τῶν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰουδαίων犹太人的G2453ὅτι不必翻译带出子句、因为G3754ἐγγὺς靠近G1451ἦν是、有G1510τὸ视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588μνημεῖον坟墓、纪念碑G3419ἔθηκαν设立、 安放、放弃G5087τὸν视情况翻译，有时可译成「这个」、「那个」等G3588Ἰησοῦν专有名词，人名：耶稣G2424

ἐκεῖ οὖν διὰ τὴν παρασκευὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν τὸ μνημεῖον, ἔθηκαν τὸν Ἰησοῦν.